Profesyonel Futbolcu Sözleşmelerinde Culpa in Contrahendo Sorumluluk
Uygulamada profesyonel futbolcu sözleşmeleri sadece imzalanan metinlerle sınırlı kalmayıp, taraflar arasındaki müzakere süreci de hukuki anlamda sorumluluklar doğurabilmektedir. Bu bağlamda, özellikle culpa in contrahendo (sözleşme görüşmeleri sırasındaki kusurlu davranış) sorumluluğu, futbolcular ile kulüpler arasındaki ön görüşme ve taslak sözleşme süreçlerinde önemli bir yer tutmaktadır.
Culpa in Contrahendo Nedir?
Latince kökenli bu kavram, taraflar arasında henüz kesin bir sözleşme imzalanmamış olsa bile, taraflardan birinin iyi niyet kurallarına aykırı olarak davrandığı ve diğer tarafa zarar verdiği durumlarda ortaya çıkan bir hukuki sorumluluk şeklidir. Bu ilkeye göre, taraflar sözleşme görüşmelerini iyi niyetle yürütmeli ve diğer tarafı yanıltacak davranışlardan kaçınmalıdır.
Bu sorumluluk, hukuken sözleşme öncesi dönemde ortaya çıkmasıyla birlikte, tam anlamıyla sözleşme ilişkisinden de haksız fiilden de farklıdır. İsviçre hukukunda ve CAS içtihadında bu sorumluluk, taraflar arasındaki meşru güven ilişkisinin ihlali olarak tanımlanmakta; iyi niyet, şeffaflık, özen gösterme, bilgi verme ve samimi müzakere gibi yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde uygulanabilir hale gelmektedir.
FIFA Uygulamasında Culpa in Contrahendo
FIFA Uyuşmazlık Çözüm Kurulu (Dispute Resolution Chamber – DRC), özellikle son yıllarda bu sorumluluk türüne ilişkin birçok karar vermiştir. Bunlardan biri olan ve 2025 yılında yayınlanan FPSD-16700 sayılı karar, bu konuda çarpıcı bir örnektir. İlgili karar, Türk futbolunu da ilgilendirmesi bakımından önem teşkil etmektedir.
FPSD-16700 sayılı kararda, Kolombiyalı futbolcu Angel Yesid Torres Quiñones, bir Türk kulübüyle transfer görüşmeleri yürütmüş, çeşitli teklif mektupları ve sözleşme taslakları iletmiştir. Ancak taraflar arasında nihai bir sözleşme imzalanmamış, oyuncunun fiziksel olarak Türkiye’ye gelip tescil için gerekli idari işlemleri tamamlaması gerçekleşmemiştir. Kulüp de bu şartlar altında müzakereleri sona erdirmiştir.
Oyuncu bu durumu culpa in contrahendo olarak nitelendirip tazminat talebinde bulunmuşsa da, FIFA DRC şu gerekçelerle talebi reddetmiştir:
- Taraflar arasındaki müzakerelerin ileri seviyede olduğu kabul edilse de
- Kulübün kötü niyetli davrandığına dair yeterli kanıt sunulamamıştır
- Oyuncunun Türkiye’ye fiziksel olarak gelememesi kulübün sorumluluğu değildir,
- Sözleşme görüşmelerinin sona ermesi makul nedenlere dayanmaktadır.
Uygulamada Tahmini Senaryolar
Culpa in contrahendo sorumluluğu, futbol piyasasında şu gibi durumlarda gündeme gelebilir:
- Kulübün futbolcuya teklif yapıp bunu kamuoyuna duyurması, oyuncunun sponsor anlaşmasını sonlandırmasına ve başka teklifleri reddetmesine yol açtıktan sonra, kulübün tek taraflı ve gerekçesiz geri adım atması.
- Oyuncunun kulübü temsilen başka futbolcularla ilişki kurması, ev kiralaması, yurtdışından vize başvurusu yapması gibi güven ilişkisi gerektiren adımlardan sonra sözleşmenin imzalanmaması.
- Kulübün oyuncuya “imzalandı” diyerek sözleşme göndermesi, ancak daha sonra sözleşmenin transfer komitesi onaylamadı bahanesiyle geri çekilmesi.
Bu tip durumlarda, oyuncu zararını (gelir kaybı, taşınma masrafı, fırsat maliyeti) belgelendirip, kulübün kusurlu davranışını ve illiyet bağını ortaya koyarsa, culpa in contrahendo tazminatına hükmedilmesi mümkün olabilir.
Türk Hukuku Bağlamında Değerlendirme
Her ne kadar FIFA yargılaması esasen İsviçre hukukuna dayanmakta olsa da, culpa in contrahendo kavramının mantığı Türk hukukunda da TBK m.2 (dürüst davranma), m.49 (haksız fiil), m.27 (ahlaka aykırılık) gibi genel ilkelere dayanarak uygulanabilir. Spor hukuku uygulamalarında da taraflar arasında yüksek profilli transfer görüşmelerinde bu kavram, profesyonel sorumluluk sınırlarını belirlemek için önemli bir enstrümandır.
Sonuç
Culpa in contrahendo, futbolcu-kulüp arasındaki sözleşme müzakerelerinde tarafların davranışlarının hukuki sorumluluk doğurabileceği gerçeğini ortaya koyar. Ancak bu sorumluluğun kabul edilebilmesi için, özellikle FIFA uygulaması bakımından sıkı şartlar ve delil standartları aranmaktadır. Profesyonel futbol sözleşmeleri yürütülürken, tarafların sadece yazılı metinlere değil, görüşme sürecinde sergiledikleri davranışlara da dikkat etmeleri gerekir.